Onze jongeren spenderen heel wat tijd op hun smartphone. Meestal is dit vrij onschuldig maar soms kan dit ook (heel) gevaarlijk zijn. Child Focus stuurde de afgelopen week een waarschuwing uit voor extreem gewelddadige chatgroepen zoals ‘The Community’. In deze chatgroepen worden jongeren vernederd, gechanteerd en onder druk gezet om seksueel geweld te plegen, zichzelf te verwonden of anderen iets aan te doen. Dit kan tot extreme en gevaarlijke situaties leiden. Zo zijn er in Nederland al minstens vijf meisjes die een poging tot zelfdoding deden. En nu duikt het zorgwekkende fenomeen ook in België op.
Het begint meestal met een berichtje. Onschuldig, vriendelijk. Maar achter dat ene berichtje kan een digitale nachtmerrie schuilgaan. Jongeren kunnen zo in een wereld vol vernederingen, geweld en doodsbedreigingen belanden.
Concrete melding
Intussen duikt het zorgwekkende fenomeen van de sadistische chatgroepen ook op in België. Dat wordt bevestigt door Child Focus. De organisatie kreeg recent voor het eerst een dossier binnen dat gelinkt is aan dergelijke extreem gewelddadige online netwerken. “We hebben sinds vorige week een dossier op ons bureau”, zegt CEO Nel Broothaerts. “En ik hoop oprecht dat het daarbij blijft, want wat daarin beschreven wordt, is van een afschuwelijkheid die je moeilijk onder woorden kan brengen.”
Jongeren komen vaak toevallig in contact met dergelijke groepen. Dit kan gebeuren via sociale media, online games en chatplatformen zoals Roblox en Discord. Ze ontvangen daar een bericht van iemand die begripvol lijkt, interesse toont of hen steun aanbiedt. Veelal begint het als een onschuldig gesprek tijdens het gamen, waarna het soms razendsnel kantelt naar extreme vormen van macht. De zogenaamde begripvolle ‘vriend’ probeert dan controle te krijgen over zijn slachtoffers. Hierbij worden de slachtoffers geïsoleerd, getest en stap voor stap over hun grenzen geduwd.
Van vriendelijk gesprek naar extreem geweld
Eens de daders de slachtoffers in hun macht hebben worden ze systematische in deze sadistische chatgroepen vernederd, geïntimideerd en gechanteerd. De opdrachten die de slachtoffers ontvangen volgen elkaar (snel) op. Zo dienen ze expliciete handelingen, zelfverminking of vernederende acties uit te voeren. Hierbij moet alles gefilmd en doorgestuurd worden naar hun ‘meester’. Wie durft te weigeren, wordt bedreigd met het verspreiden van beelden of met nog zwaarder geweld. In de meest extreme gevallen worden jongeren aangezet om zichzelf of anderen ernstig te verwonden of te doden.
Broothaerts herkent het fenomeen: “Onlangs werden we nog gecontacteerd door de ouders van een jongen die via zo’n groep slachtoffer werd van extreem sadistisch seksueel geweld”.
Gruwelijkheid
Volgens Child Focus worden jongeren aangezet tot extreem seksueel geweld op zichzelf. Dit meestal onder dreiging dat eerder verkregen of in vele gevallen ook nagemaakte beelden verspreid zouden worden. “Het vertoont gelijkenissen met sextortion”, zegt Broothaerts. “Maar de gruwelijkheid van wat hier gevraagd werd, gaat nog veel verder.”
Wat toch wel opvallend is bij deze dossiers is, dat het niet lijkt te draaien om geld. “Bij klassieke sextortion zien we een verdienmodel. Hier lijkt het zelfs niet om geld te gaan, maar puur om macht, het breken van jongeren en het ondermijnen van mensen — en bij uitbreiding van de maatschappij.” aldus de CEO van Child Focus.
Extremisme
Dit extreem fenomeen moet volgens Child Focus in België, en bij uitbreiding de rest van Europa, dan ook opgevolgd worden door veiligheidsdiensten vanuit het oogpunt van extremisme. “Het gaat om jongeren systematisch aanzetten en drijven tot een punt waar ze geen uitweg meer zien, zonder dat daar een rationeel doel tegenover staat. Dat maakt dit zo extreem verontrustend.”
De netwerken opereren vaak onder de verzamelnaam ‘The Community’. Net zoals bij misdaadorganisaties zijn er binnen die overkoepelende structuur ook verschillende subgroepen, waarvan ‘764’ internationaal als een van de bekendste geldt. In subgroepen circuleert extreem gewelddadig materiaal en wordt geweld genormaliseerd. Daders bouwen, binnen deze chatgroepen hun ‘status’ op door hun slachtoffers steeds verder te laten gaan en grenzen systematisch af te breken.
Hoewel Child Focus voorlopig slechts één Belgisch dossier kent, wordt er gewaarschuwd voor een groot ‘dark number’. “De schaamte bij slachtoffers is enorm”, zegt ze. “Bij naaktbeelden alleen al zien we hoe moeilijk jongeren daarover durven praten. Als het gaat over dit soort extreem geweld, kan je je voorstellen hoe groot die drempel is.”
Child Focus roept daarom ouders en jongeren op om alert te zijn. “Dit betekent absoluut niet dat elke jongere die online is, gevaar loopt”, benadrukt Broothaerts. “Maar praten over online contacten, over wat je deelt en met wie, blijft cruciaal. En vooral: jongeren moeten weten dat ze altijd hulp kunnen vragen en dat ze er niet alleen voor staan.”
Wie met vragen zit over zelfdoding, kan terecht bij de Zelfmoordlijn op het gratis nummer 1813 en op www.zelfmoord1813.be.
Uitgelichte afbeelding: Deze afbeelding is (deels) gegenereerd door AI
Bron: HLN
